นิทานสร้อยสายคำ(ว่าด้วย กำเนิดประเพณีต่างๆ)

บัดนี้ ยังมีเมืองใหญ่กว้าง เฮียกชื่อ อติรัตน์ มีพระยารัตราชเจ้า เนาสร้าง นั่งนคร พระบ่มีเดือนฮอน เนานคร ตุ้มไพร่ พระก็ทรงสืบสร้าง นครกว้างให้ฮุ่งเฮือง มีของล้น เต็มฉาง แน่นอั่ง ช้างและม้า มีล้น อเนกนอง สัตวย์สิ่งใช้ แน่นอั่ง ในเมือง งัวควายหลาย อั่งตา พอล้าน มีไปถ้วน ทาสา ใช้ส่วง คำผ่องแก้ว เหลือล้นอั่งนอง ฮอดเสื้อผ้า อาภรณ์ อนันต์เนก นางสนม หมื่นชั้น วังกว้าง แก่งวี มีหลายชั้น เป็นถัน นันหนี่ มีเศรษฐีพร้อม พรานหมณา ทั้งสี่ ฝูงแม่ค้า ประสงค์ชื้อ จ่ายขาย บ่มี เหตุเดือดฮอน สรรพสิ่ง อันใด๋ ทั้งสนมเสนา บ่าวสาว สนุกเล่น ก็หาก ลือชาเท้า นครหลวง สนุกยิ่ง ฝุงหมู่ ฮ้อยประเทศน้อม เข้ามา ส่วยสิน แสนสนุกสนานเล่น นารี มาแห่ มาเหสีหน่อหล้า เทียมข้างอยู่เกษม พระก็เนา อยู่สร้างนครกว้าง เกิ่งสวรรค์ ดนน่านได้ ครองเมือง ตุ้มไพร สองพระองค์ จึงได้กุมารน้อย เกิดมา นามหน่อฟ้า ว่านันทกุมาร นานมาได้ พระกุมาร ก็สอนใหญ่ มาแหล้ว ได้สิบหกขวบเข้า งามย่อง ดั่งเขียน ฮูปบ่เปื้อน งามดั่ง อินทร์ตา พระก็ เตินเสนา สู่คน มาฮู้ สูจง ตกแต่งแต้ม พร้อมภาค ทั้งมวล โภชอาหาร สู่อัน ให้มีไว้ กูจัก ปุนแปงตั้ง พระกุมาร ครองราชย์ หวังสืบสร้าง คร้องตุ้ม ไพร่เมือง กูจัก เอาบาท้าว ครองเมือง ให้เป็นใหญ่ กูก็ เฒ่าแก่แล้ว ชราล้ำ ล่วงมา แต่นั้น เสนาพร้อม ได้ยินคำ พระยาบอก ทุกซอกคุ้ม เตรียมพร้อม สู่ประการ ทุกสิ่งพร้อม ตกแต่ง ดาดี บริบรูณ์ครบ สู่แนว พอแล้ว ปูปลาพร้อม ของกิน ชิ้นต่อน ไหใหญ่น้อย สุราเหล้า แห่งั้น ฮอดช้างมา มาสู่ สนามหลวง ปวงคนมา หมื่นกือ กองล้าน พาขวัญตั้ง หมอหราหมณ์ มาสูตร แล้วจึง เชิญหน่อฟ้า มาพร้อม อยู่ผาม เชิญเอา นางคำหล่า เสนหา ผู้เป็นคู่ งามคือเทพอยู่ฟ้า มาเข้า นั่งเทียม ชือว่า นางงามสร้อย สายคำ ผู้ประเสริฐ ผู้เกิดมาฮ่วมท้าว ครองบ้าน ฮ่วมเขนย วันดีได้ มงคล มหาฤกษ์ อุตตะมะโชคล้ำ วันนี้ ประเสริฐดี อาทิตย์ตั้ง แสนโชค มหาพรหม แสนพลมา แห่แหน พาตั้ง เขาก็ เชิญบาท้าว กับนาง เฮียงคู่ เข้า หอสินทะราชล้ำ สองเจ้า นั่งปอง บรบอนแล้ว พาขวัญ ลาเลิก กลับต่าวบ้าน เฮือนยาว สู่คน ท้าวก็ เสวยครองตุ้ม พลเมือง แทนพ่อ กับหน่อเหง้า ครองบ้าน อยู่เกษม เอิ้นชื่อท้าว พระยาใหญ่ ผู้ครองเมือง ว่า ศิรินันทกุมาร ผ่านนคร ครองตุ้ม ท้าวก้ ทรงนครบ้าน นานปี สนุกยิ่ง บ่มี คำเดือดฮ้อน ประการแท้ สิ่งใด๋ ก็หาก หลายปีได้ พระราชา ตนพ่อ บานั้น พระก็ เฒ่าแก่แล้ว เลยเข้า สู่บุญ กับทั้ง มารดาแก้ว สายสมร เจ้าแม่ บานั้น ก็หาก เข้าสู่ห้อง สวรรค์ฟ้า สู่พระองค์ หั่นแหล่ว บาก็ ตกแต่งให้ ทำบุญ ถวายบาท พระพ่อพร้อม มารดาแก้ว ส่งเถิง ท้าวก็ ทำบุญสร้าง นำพระองค์ หลายสิ่ง สรรพสิ่งพร้อม หลายล้น เครื่องทาน พอประมาณแล้ว กับพระยา มรณาด บัดนี้ ยังแต่กุมารน้อย เสวยเมื้อง ตุ้มไพร่ ทั้งมเหสี มิ่งเมีย เทียมข้าง สองก็ พากันสร้าง ครองเมือง ตุ้มไพร่ ฝูงหมู่ พงษ์เผ่าเชื้อ กะมาเข้า เพิ่งบา นั้นแหล่ว
สองก็ วอนเถิงไท้ อินทร์ตา เทวราช ทุกค่ำเช้า ประนมไหว้ บ่ไล สองก็ คึดอยากได้ ลูกเกิด ในอุทร ขอวิงวอน พ่อพระอินทร์ อยู่เถิงฟ้า ขอให้มีแนวเชื้อ บุตตา ผู้ประเสริฐ ขอให้เกิดฮ่วมท้อง ตูเข้า ดังคณิง แต่ท่อน แต่นั้น อินทร์ตาเจ้า หินศิลา ปัลลังอาสน์ แข็งกระด้าง สิเป็นแท้ แง่ใด๋ พระจึงได้ สอดส่อง สรญาณ มองลงมา ลุ่มภาย เฮาพื้น มืนตาขึ้นเห็นจริง แจ้งสว่าง สองนั้น มาวอนขอ ลูกพระอินทร์ ภายฟ้า อินทร์ตาเจ้า เอาเทวา ลงส่อย สองอ่อนน้อย กะเลยได้ ดั่ประสงค์ ชื่อว่า นันทะกุมาร เกิดนำ สองเจ้า อินทร์กล่าวต้าน ตรัสต่อเทวดา ไห้ลงมาเมืองคน สู่พระครรภ์ นางน้อย เทพก็เอาตนเข้า ในครรภ์ นางนารถ ในคืนนั้น จอมพระนาง ฝันประหลาด ฝันว่า พระจันทร์อยู่ฟ้า เสด็จล้ำ ล่วงลง ในวังกว้าง แสงพระจันทร์ ใสส่อง เป็นมณีโชติแก้วใสเหลื่อม ฮุงเฮือง นางก็กำเอาได้ มณีโชติ ดวงวิเศษ นางก็ เห็นหน่วนแก้ว เสด็จเข้า สู่พระครรภื พอแต่ ฝันไปได้ ทันดน พองีบ นางก็ ลูกตื่นขึ้น ฝันนี้ กะช่างมี ตกใจแท้ ฉันใด คือประหลาด ใจเดแก้ว เข้าปาก ลงฮอดท้อง กลัวย่านสั่นเซ็น จักสิเป็นหยังแท้ เลยจา เว้าต่อ นางสนมห่อหุ้ม ชุมเจ้า อยู่นำ นางจึงได้ เว้าต่อ ผัวขวัญ ตามคำควร เรื่องฝัน คืนนี้ ฝันคืนนี้ สังมาเป้น ประหลาดต่าง พี่เอย ฝันว่า จันทร์เทิงฟ้า ลงมา แล่นเข้าปาก เป็นมณีส่องเหลื่อม งามแจ้ง สว่างศรี พอประมาณแล้วมณีโชติ เสด็จออก เลยเป็น แสงส่องแจ้ง เหลืองเหลื่อม ทั่วนคร แต่นั้น บาคานท้าว พระสามี แก้วกิ้ง จั่งปากคาน ขานเว้า ต่อพระนาง ดูราแก้ว มเหสี ของพี่ เฮียมเอย อันว่า ฝันประหลาดนี้ สิดีล้ำ ลืนคน แท้แหล้ว บัดนี้ จั่งไป ทางก้ำ อาฮาม วัดใหญ่ หาสมเด็จ พระสังฆราชเจ้า เฮ้าได้ เพิ่งพา ราชคูคงสิแจ้ง แสดงไข ขานบอก เฮาแหล้ว พอเมื่อ นางจาแล้ว เสด็จไป โดยด่วน ชวนสนมหนุ่มน้อย คอยเฝ้า แห่แหน เถิงแดนกว้าง อาฮามหลวง วัดใหญ่ นางก็เข้ากราบใหว้ ประณมนิ้ว ใส่เศียร ไขคำฝัน เมื่อคืน วานนี้ แต่นั้น ราชคูจึงจับสอได้ กระดานมา เขียนขีด สอขีดแตม คุณหารได้ ว่องไว้ บ่ได้ช้า ลงเลข ทำนายฝัน คูณหารได้ อังคาร ราชาโชค พฤหัสล่วงเข้า คูณล้ำ ประเสริฐดี อันว่า ความฝันนี้ แวนดี แสนประเสริฐ นางจักได้ลูกแก้ว เป็นชายผู้ปรเสริฐ จริงแหล้ว ท้าวนั้นมีบุญหลาย กว่าคน ทั้งคาย ท่าน จักเป็นคนฮู้ สอนคน ทั้วโลก เฮานี้ อันแต่ ใต้หลุ่มฟ้า บ่เทียมได้ ท่อไย ดอกหนา แต่บ่ได้ เป็นใหญ่ ครองเมืองแต่จัก เป็นครูสอน หมู่คน จนเฒ่า สิบปีได้ หลายเดือน แถมถ่าน มานั่น ท้าวศึกษา ครบถ้วน เฮียนฮู่สู่แนว คันแม่น อายุได้ ถึงขวบ ยี่สิบปี ท้าวจึงมีเมียชม ฮ่วมนอน ในมุ้ง คันว่า เลยจากหั่น บาสิเลิก ทางกาม หันไปหา ศิลธรรม แห่งองค์พุทโธเจ้า พ่อแต่ ราชคูทายแล้ว นางนารถ ลาลง แสนดีใจ ชื่นชม หัวยุ้ม เลยเล่ามาเถิงห้อง ปรางค์ทอง ฝาสาท นางก็ เล่าบอกให้ ผัวฮู่ สู่คดี แต่นั้น ผัวก้ดีใจแท้ ได้ยิน คำเมียกล่าว เลยเล่าเว้า ฝันนั้นจั่งแม่นดี สองก็พากันสร้าง เสวยเมือง ตุ้มไพร่ บ่ได้คึดโศรกเศร้า มีฮ้อน สิ่งใด๋ บัดนี้ หลายปีได้ หลายเดือน แถมถ่าย มาแหล้ว ครรภ์ของนาง แก่ถ้วน สิบเดือนได้ ถ่ายมา จั่งประสูติ ลูกน้อย เป็นหน่อนามชาย ดูโฉมงาม ดั่งคำ ในเบ้า พระจึ่ง หาพี่เลี้ยง เพียรตุ้ม บ่ได้ไล ก็จัง หานามท้าว เป็นมุงคุล ใส่ซื่อ โหรหลวง ตกแต่งตั้ง นามท้าวใส่มา จักให้เป็น มุงคุลแท้ บุตตามหาราช ชื่อว่า นันทมหามุณีท้าว นามกร ไขบอก ชุมพี่น้อง ประชาพร้อม ฮักแพง กับทั้งราชาเจ้า ปิตุรงค์ องค์พ่อ ทั้งแม่ พร้อมแพงเจ้า สู่คน แท้แหล้ว พอแต่ หลายปีได้ บาคาน สอนใหญ่ มาแล้ว ได้สิบสองขวบเข้า บาทาวก็ใหญ่มา ท้าวก็คึดสืบสร้าง ทรงฮีต ครองธรรม คึดอยาก ทรงผ้าเหลือง ห่มจีวรตุ้ม

ก็จึงไปไขต้านบิดาตนพ่อ กับทั้งพระแม่เจ้าเฮียงหน้าสู่คน ข่อยก็คึดอยากสร้างถือศีลตามฮีต เอาพระธรรมเป็นที่ตั้งมาไว้ใส่โต ขอให้พระพ่อเจ้าทั้งแม่มารดา ขอจงมีกูณาโผดผายปางนี้ แต่นั้นสมภารไท้ทั้งสองพ่อแม่ ก็บ่อขีนลูกแก้วประการแท้สิ่งใด พร้อมว่าแล้วได้ฤกษ์ยามดี วันพฤหัสเดือนหกชวดปีมณีพร้อม นามอุตตะมังตั้งราชามหาโชค ก็จึงได้บวชให้สมแม้งปรารถนา พวกพี่น้องพร้อมภาคประชาชน พากันโฮมช่อยบุญหนุนค้ำ เอาพระธรรมมาไว้ตามครองพุทธบาท เผื่อไท้ได้บวชสร้างสมแม้งดั่งประสงค์ เมื่อนั้นสังฆราชจึงให้บรรพชาตามฮีต บรบวรครบถ้วนดีแท้สู่แนว เข้าไปสู่หน่วยแก้วสมดั่งใจหมาย ทรงสีลธรรมอยู่เกษมหายฮ้อน ยูทางทำเพียรสร้างศีลธรรมสืบต่ิอ คำสอนของพระพุทธเจ้าบ่อมีได้เสื่อมสูญ ท่านเอย ท้าวบ่อคึดอ่าวเอื้อ ประการสิ่งฉันใด ปฏิบัติศีลธรรมบ่อมีทางคร้าน คันว่านานมาได้หลายปีสอนใหญ่ บุญผลามีมากล้นเห็นแก้วหน่อธรรม อานิสงส์นำค้ำนำชูยู้ช่อย แท้แหล่ว ได้สิบหกบวชสร้างเฮียนฮู้ศาสนา ท้าวก็ทำเพียรได้ศีลธรรมหมั่นแก่น เพียรธรรมของพระเจ้าหญิงนั้นบ่อประสงค์ ท้าวก็บวชอยู่ได้สิบหกขวบพรรษา ก็จิงลาสิกขาออกมาทำย้าว จั่งประสงค์ซ้อนสาวงามเป็นคู่ เอาเมียพอได้หมายชาติไว้พอเป็นเชื้อบ่าวจารย์ แท้แหล่ว ท้าวจิงไปหาได้หญิงงามผู้หนึ่ง เป็นกฎุมภีเจ้าของล้นมากหลาย ทางสาวนั้นก็หากงามหลื่นล้นคืออินทร์ปั้นหล่อ เป็นคู่เจ้ามาแท้แต่หลัง ชื่อว่าเอกามะเลยาวัฒนาแก้วเทียมกายเฮียงฮ่วม เป็นคู่ซ้อนเทียมข้างฮ่วมเสนห์ อันว่าพ่อแม่เจ้าหากปุนปลูกตามครอง ให้เป็นผัวเมียกันฮ่วมเฮียงเตียงซ้อน ท้าวก็เอาเมียซ้อนชอนสองนานยิ่ง จึงได้มีลูกน้อยแทนเชื่อสืบแนว แท้แหล่ว ท้าวบ่อได้เป็นพระยาสร้างเสวยเมืองตุ้มไพร่ ยกให้พระพ่อเจ้าเสวยสร้างสืบไปเจ้าเอย ก็หากฤาชาเท่าในเขตนครหลวง สมภารเพ็งไพร่กลัวเกรงย้าน มีแต่หลายเมืองเข้าเอาสินมาส่วย ทุกเขตค่ายยอย่องว่าดี คันว่าเลยมาได้สิบสองปีทัดเที่ยงท่านเอ้ย ทางพระยาบ่อเที่ยงหมั่นในศีลกลับโลภ ครองศีลธรรมบ่ออ่าวเอื้อไลถิ่มบ่อชา ความเดือดร้อนของประชากะบ่อเกี่ยว ทศธรรมสิบประการบ่ออ่าวเอื้อ เซาย้านบ่อเกรง ทางศีลห้าบ่อมีอายย้านย่อน ..่าสัตว์กินแต่ละมื้อบ่อมีเว้นแต่ละวัน มีทั้งใจโมโหฮ้ายโกธาพวกไพร่ ชาวเมืิองเกิดเดือดฮ้อนบ่อมีได้อยู่เย็น อันว่าพระยาศิรินันทะกุมารเจ้าบ่อตามครองทศราช เห็นแต่ทางโลภล้นเชิงชู้สู่สาว ทั้งกินเหล้าเมามายบ่อฮู้เมื่อ หลงทางบุญบ่อเอื้อลืมไว้บ่อเอา การเมืองบ้านไลลาปะปล่อย ทำแต่กรรมบาปฮ้ายธรรมนั้นบ่อหล่ำแล เห็นแก่ได้เงินทองของท่าน ความหนักเบาโทษใหญ่น้อยพระยาเจ้ากะบ่อเอา กับทั้งฟันคอ..่าเสนาบ่าวไพร่ เอาอำนาจเข่น..่าชาวบ้านดั่งหมา ข่มเหงเอาชาวเชื้อเมียเขามาเทียมผ่าง ฮอดข่อยข้าเขานั้นกะบ่อเหลือ อันว่าศีลธรรมเจ้าองค์พุทโธสอนสั่งไว้นั้น เจ้าบ่อมีอ่าวเอื้อมะโนน้อมแต่ใด๋ อันว่าบตราเจ้าผู้ทรงธรรมเป็นนักปราชญ์ มาห้ามพระพ่อเจ้าให้ทรงอยู่ในครอง พระบ่อเอาหูฟังท่อใยยองน้อย บุตราเจ้าวิงวอนกะบ่อเชื่อ ละความโลภบ่อได้หมองเศร้าอยู่บ่อเซา บัดนี้หลายปีเข้าศรีเมืองก็หมองหม่น ทุกถิ่นด้าวสูญเศร้าสบ่อฮุ่งเฮือง เป็นนำเจ้าบ่อทำตามนำฮีต บ้านเมืองนับมื้อข่อทะลายล้มหล่มลง อันว่าความเจ็บไข้ก็มาเถิงบ่าวไพร่ ความทุกข์ไฮ้ไปแท้สู่แจ บ้านเมืองข่อนประชากรอึดอยาก ชาวนครใหญ่กว้างจนแท้ทั่วเมือง ก็บ่อมีไผเหลื่อมใจใสนำพระพ่อ มีแต่อุกอั่งเอ้ามะโนเศร้าหง่วมเหงา แต่นั้นองค์พระราชาเจ้าโตการกระทำเหตุ กูก็มีใจระลึกข้องหวลเห็นภัยเหตุ ทำแต่ฮ้ายเมาเหล้าอยู่บ่อเซา กับทั้งเสเพเล่นทำกามผิดประเภท เซาะแซะเล่นซมซู้สู่สาว กูก็ทำการ..่าปาณาบ่อได้ขาด ทุกค่ำเช้าบ่อมีเว้นแต่ใด๋ ฮอดข่อยข้ากูก็เฮ็ดนางเมีย กูได้หลงใจด้วยสินบนของท่าน ตัดความชั่วบ่อได้ใจนั้นบ่อเที่ยงธรรม กูนี้กะได้หลงใจชู้กระทำครองผิดฮีต แท้เด้ เมืองของกูจั่งได้เศร้าสูญสินหม่นหมอง โภยภัยข้องเต็มเมืองหมดทุกอย่าง เป็นเพราะกูหลงผิดฮีตเมืองครองบ้าน บัดนี้กูจักเอาใจเว้นโทสาความชั่วก่อนแหล่ว ลูกกูสอนสั่งไว้เฮานั้นบ่อเชื่อฟัง บัดนี้กูจักเอาใจตั้งฟังคำลูกสั่งก่อนแหล่ว บาดห่าภายลุนมาสิผ่อนหายไปบ้าง ปาปังนั้นคือสิหนีหายห่าง บุญสิได้เมือหน้าบ่อห่างหนี พอแต่พระกล่าวแล้วนั่งอยู่ตุณะหิ พระยากลัวมีเวรจึงได้เกณฑ์มาพร้อม เสนาเจ้าเอามาทั้งสี่ พระจึงมีปากต้านไขถ่อยต่อไป อันว่าเมืองเฮานี้เสียศรีหมองหม่น บ่อคือตั้งแต่กี้คราวพุ้นแต่ก่อนมา เสนาเจ้าให้พากันคึดฮ่ำ แต่นั้นเสนาเจ้าเลยทูลมหาราช พวกหมู่ข้าตาแจ้งส่องบ่อเห็น เป็นแนวนี้ชาวนครหมองหม่น เจ็บป่วยไข้ชาวบ้านบ่ออยู่ดี ขอให้ไปวอนไหว้มหาเถรวัดใหญ่ คงสิได้ป่องท่างทางแก้แก่พระยา แต่นั้นองค์พระยาเจ้าได้ยินคำเสนากล่าว พระก็ชมชื่นแท้ดีแล้วแหม่นใจ ก็จึงปุนแปลงตั้งขันเทียนตกแต่ง ทั้งดอกไม้บูชาเจ้าสู่แนว ก็จึงไปถึงห้องอารามหลวงสังฆราช พระจึงก้มขาบไหว้ประณมนิ้วใส่หัว ไขความเว้าปวงประชาบ่อคือเก่า เมืองก็หมองหม่นเศร้าสูญเสี่ยงสู่แนว ขอให้พระหน่อแก้วแก้ช่อยประทานพร ขอใหห้มีความสุขแต่เดิมเกษิมพุ้น แต่นั้นราชครูเจ้าฟังคำแถลงต่อ พระก็เทศน์บอกแจ้งแสดงให้แก่พระยา ควรพระไปปลูกสร้างศาลาไว้ทางนอก เมืองพุ้น ก็จักหายโศกฮ้อนเย็นได้ดั่งประสงค์ จัดเป็นโรงทานให้คนจนทุกหมู่ อุทิศาหยาดน้ำทานให้สู่วัน พระเอย กับทั้งบังสุกุลพร้อมกฐินเททานทอด ศีลใหญ่กะอย่าเว้นศีลน้อยให้รักษา สัคเคตั้งชุมนุมทุกหมู่ เทวดาอยู่ฟ้าสิมาป้องช่อยปอง ทุกถิ่นห้องขงเขตจักรวาฬ มาชุมนุมช่อยดูชูให้ พร้อมว่าแล้วพระยาใหญ่ดีใจ วันทานบขาบธุลีจอมเจ้า พระก็กลับเถิงห้องโฮงหลวงผาสาท ตาเว็นตกต่ำค้ลอยเสวยแล้วเหล่านอน ราตรีข่อนบรรทมจนสว่าง ตาเว็นใสส่องแจ้งพระองค์เจ้ากะตื่นมา พระก็ลุกส่วยหน้าล้างอาบสีไคล ทั้งเสวยสู่แนวดีแล้ว พระจึงปากกล่าวต้านจาต่อเสนา ให้สูไปทำโฮงปลูกศาลาไว้ กูจักเททานให้ปวงประชาทุกหมู่ สูอย่าช้าไปถ่อนอย่านาน แต่นั้นแสนเมืองได้ยินคำพระสั่ง ตีป่าวฆ้องดังก้องทั่วนคร เสียงฮอดเท่าพระมุนีนักปราชญ์ ท้าวนั้นใจฉลาดฮู้ครองบ้านสู่แนว แล้วก็แซวๆพร้อมมากันโดยฮีบ ไหลหลั่งเข้ามาพร้อมสู่คน ทางสวนกว้างอุทยานกลางท่ง เขาก็ตกแต่งแต้มดีแท้สู่แนว สามวันถ้วนบรบวนทุกอย่าง เขาก็ขึ้นขาบไหว้พระยาเจ้าบ่อนาน
จัดการให้ในเจ็ดวันพระยาบอก ครบเครื่องได้ในหั่นสู่แนว เงินคำแก้วอาภรณ์ของนุ่ง ทั้งอาหารสู่ประการให้มีพร้อม แต่นั้นเสนาเจ้าขุนคลังตกแต่ง ครบสิ่งถ้วนดีล้วนสู่อัน เจ็ดวันแล้วองค์พระยาให้เตินป่าว สาวบ่าวเฒ่าชุมเชื่อสู่คน เขานิมนต์ไปพร้อมทุกแห่งราชครู ทั้งพระสงฆ์องค์ฮามหมู่สามเณรน้อย ทั้งกลองฆ้องตีไปเสียงสนั่น ไหลสู้ห้องศาลากว้างขอกสวน โฮมกันเต้าทำบุญทุกสิ่ง บังสุกุลพร่ำพร้อมอัฏฐาสร้างทอดทาน มุงคุลพร้อมกับทั้งฟังเทศน์ ทุกสิ่งพร้อมบุญเกื้อแผ่ผาย ในสถานสร้างอุทยานสวนดอก ทุกค่ำเช้าพระยาเจ้าทอดทาน เหิงนานได้สองเดือนทัดเที่ยง ทำบ่อเว้นบุญนั้นบ่อไล วันหนึ่งนั้นสิบห้าค่ำอุโบสก พระก็เตินคนมาฮ่วมทำบุญสร้าง เขาก็มามวลเต้าศาลาตกแต่ง ขันห้าขันแปดพร้อมเฮียงไว้อยู่สะลอน แต่นั้นบัณฑิตเจ้าพราหมณ์มุณีนักปราชญ์ ท่านก็เชิญเทพไท้ในห้องสู่สถาน ว่าสาธุเนออินทร์พรหมพร้อมเทวดาทุกหมู่ อันอยู่ในเขตค่ายให้มาพร้อมทุกภาย บัดนี้นฝูงข้าได้กระทำบุญตักบาตร เส็งเสี่ยงไว้เวรฮ้ายให้พ่ายหนี ปาปังเจ้าคราวหลังอย่ามาจ่อง ขอให้ปัดป่ายป้องฝูงข้าให้อยู่เย็นแด่ถ่อน ขอแก่อินทร์พรหมพร้อมเทวดาทุกแห่ง ขอให้มาโผดเยี่ยมเวรฮ้ายอย่าให้มีแดถ่อน เขาก็สาธุการพร้อมโมทนาชมชื่น เสียงเสพฆ้องกลองพร้อมผ่องตะโพนฝูงชุมน้อยสาวฮามทั้งบ่าว เขาประสงค์มวนเล่นงันเต้นม่วนกะใจท่านเอย เสียงนันเท้าเถิงองค์พุทธบาท พระก็ทรงแท่นแก้วบรรลังก์พุ้นอยู่ไกล เชตะวันพุ้นพระอาฮามวัดใหญ่ พระก็ตกตื่นท้วงเสียงก้องสนั่นมา แต่นั้นองค์พุทโธเจ้าถามใจคอยเหตุ คือสิเป็นเหตุฮ้อนภายพุ้นอยู่ไกลแท้นอ องค์พุทโธเจ้าเลยเสด็จมาสู่ ก็จึงเห็นหน่อท้าวพระยานั้นอยู่ไพร แต่นั้นทรงธรรมเจ้าก็เลยถามเหตุ ฉันใด๋แท้จึงโฮงันขันเสพ มีเดือดฮ้อนประการแท้อย่างใด๋ แต่นั้นฝูงพงษ์เชื้อชาวเมืองพวกไพร่ เลยสงัดอยู่นิ่งได้ยินเจ้ากล่าวถาม แต่นั้นอินทะกะมุณีเจ้าบัณฑิตเลยกล่าว ไหว้พระพุทธเจ้าองค์ล้ำโลกลือ ว่าข้าไหว้เจ้าองค์พุทโธล้ำยิ่ง ฝูงข้าทั้งหลายก็บ่มีเดือดฮ้อนอันใด๋แท้คั่งเคือง มีแต่เมืองฝูงข้าทั้งหลายบ่เฮืองฮุ่ง กับทั้งอึดอยากแค้นโภยฮ้ายเกลื่อนกระหายพระเอย ขอให้จอมธรรมเจ้าเทศนาผายโผดแต่ถ่อน ทำฉันใดจั่งสิสุขเลิศล้ำภายหน้าสิฮุ่งเฮือง ฝูงข้าขอวอนไหว้เทวดาเสงเสี่ยง ขอกุศลส่วนนี้นำยู้ให้อยู่เย็นแด่ถ่อน บัดนี้มาเห็นองค์พุทโธเจ้าเสด็จมาผายโผด ฝูงข้าน้อยให้หายฮ้อนบ่หม่นหมองแด่ถอน แต่นั้นองค์พุทโธเจ้าเสด็จลงมาหลุ่ม เถิงที่พลเผ่าเชื้อเสด็จเข้าอยู่กลางนั้นแหล่ว มีทั้งรัศมีเหลื่อมใสงามเฮืองฮุ่ง แสงมณีส่องแจ้งประกายแก้วส่องงาม แขนกลมเกลี้ยงอรชรงามยิ้ง คือจั่งเหล่าหล่อไว้ภายพุ้นจากพรหมท่านเอย แต่นั้นฝูงคนล้อมประฌมกรอนันต์เนก เขาก็มาอยู่หุ้มชุมพร้อมอยู่งัน แต่นั้นอินทะมุณีเจ้าประฌมกรก้มขาบ ไหว้พระพุทธเจ้าขอให้เทศนา แต่นั้นองค์พุทโธเจ้าเทศนาสอนสั่ง เสียงม่วนแ่ม่งได้ยินแท้สู่คน ว่าดูราเจ้าพระยาหลวงองค์เอก กับทั้งฝูงไพร่ฟ้าทั้งค่ายให้ค่อยฟัง บัดนี้เฮาจักสอนชาวเชื้อทั้งหลายให้จำจื่อเอาถ่อน เฮาได้แปลอ่านให้ไขแก้เทศนา พระก็อธิบายในห้องสร้อยสายคำดวงยอด เอาออกมาเป็นที่อ้างคำเว้าสั่งสอน องค์พระพุทธเจ้าหลิงโลกโลกีย์ พระก็ทรงญาณเห็นสู่อั่นจนสิ้น เดี๋ยวนี้เจ้าทั้งหลายหากทรงเมืองบ้านบ่ตามครองทศราช ก็เลยเกิดเดือดฮ้อนชมภูพื้นทั่วนคร พระยาก็ทำผิดล้นในครองพุทธบาท เพิ่นนั้นเฮาไพร่ฟ้ามาซ้อนบ่ควร เจ้าหากเป็นพระยาแล้วเอาทาษาเป็นเมียมิ่้ง ข่มเหงพวกไพร่ฟ้าประชาเชื้อสู่แนว ชาติที่เป็นพระยานี้กินสุรามันบ่แม่นท่านเอย มันหากผิดฮีตเค้าเมืองบ้านบ่ฮุ่งเฮือง ขอให้พระยาเอาใจเว้นปาปังอันเป็นบาป ให้เอาจิตเชื่อมั่นคำสอนนั้นอย่าไล อย่าได้มีคำฮ้ายสัจจริงให้้มันเที่ยงจริงเทอญ อันว่ายุงและฮี้นกินเจ้าอย่าข่มเหง เจ้าทั้งหลายจงเว้นเวรกรรมอันเป็นบาป ขอให้ละและเว้นความฮ้ายอย่าทำเทียวเทอญ บัดนี้เฮาสิสอนสั่งให้ถึงศิลธรรมควรยิ่ง ศิลห้าศิลแปดพร้อมให้จำมั่นอย่าไล เขาก็จำเอาไว้คำสอนอันประเสริฐ พระก็สอนบอกให้อย่าทำเลี้ยวบ่ดี ทำดีในชาตินี้กะเสิรมดีแต่ชาติก่อน พระก็สอนสั่งให้เขาฮู้สู่คน แต่นั้นอินทรกะมุณีเจ้าจอมธรรมนักปราชญ์ ผู้มีใจกว้างคะนิงตั้งต่อศิล เขาก็เห็นดีด้วยสงสารครองโลก บ่มีแนวเทียงมั่นจีรังแท้แต่อย่างใด เขาก็เลยเห็นแก้วดวงธรรมลูกประเสริฐ เขาก็ลาเมียพร้อมลาครัวออกบวช เฮียนศีลธรรมบ่เว้นจิตมั่นเที่ยงตรง แต่นั้นองค์พุทธเจ้าปราณีสัตว์โลก พระก็ผายโผดให้เวรฮ้ายให้พ่ายหนี พระก็ชวนเขาให้จำศิลทุกหมู่ แล้วเสด็จสู่ห้องเชตะวันแก้วแท่่นทองแต่นั้นเสนาพร้อมองค์พระยายศใหญ่ ราชครูพระหนุ่มแน่นเณรน้อยทุกองค์ พากันลาจากห้องสวนอาจอุทยาน คืนเมือเถิงสู่สถานนครกว้าง เจ้าก็พากันสร้างรักษาศิลทุกแห่ง ตามพระองค์กล่าวไว้เขานั้นบ่ไล อันว่าอินทรกะมุณีเจ้าผู้ทรงธรรมนักปราชญ์ ได้เข้าไปบวชสร้างบุญกว้างแผ่ผาย บ่ได้คึดอ่าวเอื่อประการสิ่งแนวใด๋ ทั้งวงค์ศาลูกเมียบ่มีเอื้อ แม่นว่าสมบัติล้มในเมืองบ่เตื่องต่อ ทั้งลูกเมียเผ่าเชื้อกะย่อย่องว่าดี เขาก็ขันตีตั้งในธรรมตั้งเทียง สัจจาบ่ปากต้านชมเกี้ยวหมู่ผู้หญิงท่านเอย มีแต่คำจริงเว้าบ่มีคำตั๋วหล่าย มีแต่จริงบ่หลอกเล่นนำเจ้าผู้ใด๋แท้แหล่ว กับทั้งราชาเจ้าเสวยเมืองเป็นใหญ่ เจ้าก็พาไพร่น้อยทำสร้างแต่บุญท่านเอย ทุกค่ำเช้าตั้งต่อศิลธรรม จำเริญภาวนาสู่วันบ่มีเว้น นับแต่พระองค์เจ้าทรงสร้างศิลธรรมนานยิ่ง สิบเจ็ดปีขวบเข้าทำเพียรสร้างบ่ไล แต่นั้นพระยาก็ทันมาได้เสนาผู้ใหญ่ ปากกล่าวต้านจาถ้อยสู่คน วันหลังนั้นเตินพลบอกไพร่ ให้มาโฮมอยู่พี้สนามกว้างอย่านาน เฮาจักถามพลพร้อมเสนาประชาราชฎร์ อันคำสอนของพระพุทธเจ้าไผจำได้สิ่งใด๋ แต่นั้นแสนเมืองเจ้าได้ยินคำพระกล่าว ให้ตีกลองผ่องฆ้องระงมพร้อมป่าวเดิน พากันไปโฮมพุ้นสวนอาจสนามหลวง อย่าได้ทำรีรอสู่คนให้ไปพร้อม แต่นั้นแสนเมืองเจ้าโดยคำพระยากล่าว ตีป่าวฆ้องเดินเข้าสู่สนาม พ่อแต่พระกล่าวแล้วคล้อยค่ำสูญแสง ไทยเมืองเขาสู่คนนอนพร้อม พอแต่ราตรีข่อนเถิงยามใกล้สิฮุ่งมาแหล่ว ไก่ก็ตบปีกท้าขันชั้นจ่นมา ตาเว็นขึ้นสุริโยมื้อใหม่มาแหล่ว พระก็ลุกส่วยหน้าล้างอาบสีไคล เอาจันทร์หอมลูบตัวหอมเฮ้า แต่นั้นคำบางน้อยยอพามายื่น ถวยท่านท้าวองค์ล้ำหน่อเมือง พอแต่สุริโยขึ้นยามงายแดดแก่ ฝูงหมู่โสเนตรเต้าโฮมคุ้มค่วงสนาม พอแต่บรบวนแล้วทุกหมู่ก็มาโฮม พระก็ว่าจาไขต่อเขาตามขั้น ดูราเจ้าเสนาน้อยใหญ่ ไผหากจำคำสอนของพระพุทธเจ้ารักษาไว้จั่งใด๋นั้นเด ส่วนว่าตูพระองค์นี้กะถอยหลังอิดออนสาแหล่ว ความเกียจรคร้านเข้ามาแล่นเถิง กับทั้งตนกูนั้นเบิดความเพียรใจบ่เที่ยง บ่อาจตั้งเพียรสร้างต่อธรรม แต่นั้นเสนาถ้วนยอมือก้มขาบ ไหว้บาทพื้นทูลถ้อยกล้าวถวาย ว่าฝูงข้านี้กะฉันเดียวโดยราชพระเอย มีแต่ความเมื่อยคร้านคายุ่งยากกะใจ เห็นแต่ความเพียรน้อยฮักษาบ่มั้นแก่นพระเอย เฮ็ดจั่งใด๋สิพ้นความฮ้อนอยู่สบาย แต่นั้นองค์ศิรินันทกุมารเจ้าจาขุนทุกหมู่ ตูก็คึดยากแท้คาแค้นคั่งทวงแท้แหล่ว บัดนี้เฮามาไปไว้ราชครูวัดใหญ่ดูถ่อน ไปปลงศิลแลลดศิลลงไว้แล้วแนวนั่นจั่งสิดี จักไปขอคุณเจ้าถือเอากำกึ่ง ก็จักเฮืองฮุ่งแจ้งไปหน้าย่อมดีแท้แหล่ว ค่อมว่าพระกล่าวแล้วขุนเลิกลาหนี คืนเมือเฮือนสู่คนหมดเสี่ยง โฮมๆเข้าเมือเฮือนไหลหลั่ง กลับสู่ย้าวเมือบ้านถิ่นสถาน พอแต่แสงสูรย์เศร้านภาบนมัวมืด มิดเงียบแล้วไผนั้นกะเน่งนอนท่านเอย พอแต่ราศีแจ้งแสงท้องพ้นโผ่ มือใหม่มาฮอดแล้วคนนั้นกะตื่นมา พวกไพร่ฟ้าเตินป่าวมาโฮม พากันสีเทียนใต้มาลาดวงดอก ตกแต่งได้ใหลเข้าวัดวา องค์กษัตริย์ไท้นำพลเข้าไปขาบ ยอนบน้อมจอมเจ้าราชครูท่านเอยขอพระคุณธรรมแก้วดวงธรรมอันประเสริฐ คำพระพุทธเจ้าสอนไว้สู่ประการ พวกข้าน้อยไลละป๋าหมด คำสอนตถาคตสู่แนวใจตั้ง แต่นั้นราชครูเจ้าอาฮามหลวงวัดใหญ่ พระกะคึดถี่ถ้วนคนิงแจ้งอยู่ใน เจ้าจึงปรึกษาเว้าหลายอันประสงค์อยู่ กับอินทะกะมุณีนักปราชญ์เจ้าพระหมณ์เฒ่าบวชเฮียน ชาวเมืองพร้อมขอธรรมอันประเสริฐ กับทั้งศิลแปดพร้อมย้อไว้บ่อนดี ยังสิปลงศิลไว้ลาสิกขาหนีออกจริงลือ ความเข้าลือกล่าวต้านจาเว้าสู่คน แต่นั้นองค์เถรเฒ่าสมณาเลยกล่าว ตอบท่านเฒ่าองค์ล้ำราชครูแท้แหล่ว ควรทีเฮาไปไหว้องค์พุทโธเสียก่อน ให้พระสอนสั่งให้เฮานี่จังสิดีแท้แหล่ว คันว่าเฮาให้เขาลาศิลแล้วองค์พระธรรมผัดปะปล่อยเสีย ฮ้อยว่าใจบ่เชื่อแท้ธรรมเจ้าหน่อพุทโธ ควรที่เฮาไปไหว้ทูลพระองค์เสียก่อนสมควรเด คันแม่นพระอนุญาตให้แนวใด๋นั้นจังคอยทำท่านเอย แต่นั้นฝูงหมู่เสนาพร้อมพระยาเมืองชมชื่น ทุกเผ่าผู้องค์ล้ำราชครู ตามแต่อาญาเจ้าญาครูสิตกแต่ง ตามประสงค์พ่อเจ้าองค์ล้ำราชครูหั่นถ่อน แต่นั้นราชครูเจ้าจาต่อพระยาหลวง ควรที่ให้อาจารย์ผู้เดียวเดินดั้น ไปทูลไหว้องค์พุทโธสาก่อน ครั้นแม่นเพิ่นอนุญาตให้ฉันใด๋แท้จั่งค่อยทำท่านเอย แต่นั้นพระยาก็ฮับพากย์ถ้อยโดยอาชญ์ราชครู พราหมณ์ก็พากันตกแต่งตนดาเมี้ยน ตรึกตรองถ้วนบรบวนทุกสิ่ง บ่ได้เลยคำสอนเผิ่นนำคำเว้า บ่ได้ขีนขัดข้องครูบาผู้ตกแต่ง บ่ได้หนีความเผิ่นใช้การข้องท่อใย ขอให้ไปนำไหว้องค์พระธรรมลองเบิ่ง เฮาจักนำไปไหว้กะเป็นคำแคนยาก ไผบ่มีอาจดั้นเดินได้ฮอดเถิงพระองค์แหล่ว เฮาจักบอกเถรนำไปไหว้ลองดูเบิงจักหน่อย คันแม่นฮู้เรื่องข้อโดยด้ามจั่งต่าวคืนท่านเอย คันแม่นถือศิลแล้วสิปลงหนีได้บ่ แต่นั้นองค์พระยาเจ้ากับเสนาทุกหมู่ พร้อมกันนบนอบน้อมประณมนิ้วสู่คน แล้วจึงลงเมือห้องเฮือนตนทุกหมู่ อันว่าพระบาทเจ้ากะเมือห้องแห่งตน ดูนานได้สามวันมาฮอด เถรก็ตกแต่งหน้าดาเนื้อสิค่อยไป ก็จั่งวันทาไหว้ราชครูผู้เป็นใหญ่ บัดนี้ข้าจักลาจากเจ้าไปไหว้หน่อพุทโะ ก่อนแหล่ว เมื่อนั้นราชครูเจ้าผายคดีโดยชอบ ตางสั่งเจ้าเถรเฒ่าสู่แนว เจ้าหากไปเถิงแล้วก็วันทาก้มขาบ ไหว้ต่อเจ้าเฮียนฮู้สู่อันแท้แหล่ว เถรก็โดยคำเจ้าราชครูสอนสั่ง ก็จึงนบนอบไหว้ลาเจ้าสู่องค์ ลาพระสงฆ์เณรน้อยเบิ๊ดทุกคนพร้อมเพรียบ ข้าจักลาพวกหมู่เจ้าไปหน้าดุ่งเดิน ก่อนแหล่ว ………….
……ยุติกาบั้นนิทานธรรมไว้สาก่อน ทางหน้ายังอีกกว้างหลายหน้ากว่าเดิม ฉันกะเริ่มปวดแข่งทั้งขา หูตามัวจึงขอเซาไว้ ทางต่อไปทางหน้านิทานธรรมยาวหย่าน การแสดงเรื่องนี้บ่อทันใกล้บ่อนฮอม หลังกะงอมลงเรื่อยเหมื่อยตามโตเส้นจ่อง มีผู้สาวมาช่อยอ้ายดึงเส้นแหน่กะไค ล.ป. ขอพักไว้สาก่อนเถ๊าะนอกลอน ขอพักนอนเซาแฮงตื่นมาจั่งเติมเรื่อง ขอยุติเซาไว้กราบอภัยไว้นี้ก่อน จั่งว่าขอพักผ่อน…ล่ะพักผ่อน…พักผ่อน…ไว้แต่เพียงส่ำนี้…นิทานยังมีต่อเรื่อง ขอลาแล้วก่อนล่ะเด้อ….นี้น้าๆๆๆคนงามเอ้ย
หลานปู่ is offline

แต่นั้นสามเณรพร้อมราชครูบอกสั่ง ว่าให้ค่อยไปดีเยอพราหมณาเฒ่ามหาเถรผู้ประเสริฐ ขออย่ามีโทษต้องให้เห็นหน้าหน่อพุทโธ นั้นเด้อ พระก็ลาจากห้องกุฎีหลวงย้ายหย่าง เจ้าก็เอาตนเข้าไพรสณฑ์ดั้นเถื่อน ข่วมโคกกว้างดงไม้ป่ากวาง อันว่ากัมมัฏฐานเฒ่ามหาเถรดั้นดุ่ง เจ้าก็ฉันหมากไม้ตางข้าวสู่วัน ฟังเสียงชะนีฮ้องในดงว่าปวดๆนกกรวีกฮ้องเขาตู้ผัดแห่งขัน ในดงนั้นเสือสางช้างป่า ทั้งหมีหมูสู่แนวในด้าว คราวเดิมนั้นแสนเข็ญลำบาก ลัดป่าไม้ไปหน้าแห่งหนา มองไปหน้าผาชันเป็นหลั่นๆ แฮดแห่งฮ้องกว้างเต้นไล่ฟาน ภูมรินแมงเผิ่งมาตอมมาลาดวงดอก หอมหื่นเฮ้ามาเข้าใส่ดัง ฟังเสียงนกเขาฮ้องยุงทองบินเสิ่น ทาดๆน้ำภูพ้นหลั่งลง พอแต่แสงสูญเศร้าลงแลงคล้อยค่ำ มาแหล่ว เถรกะเข้าอยู่ซ้อนนอนใต้หลืบผา เถรกะยอมือไหว้มหาคุณพุทธบาท ขอให้เถิงพระพุทธเจ้าปางนี้ฮ่ำคะนิง คันว่าจวนไขแจ้งยามสามไก่เถื่อน ตบปีกก้องมันฮ้องโก่งคอ มันเตินให้แนวใด๋กะฮู้เมื่อ เสือและช้างชะนีนั้นกะตื่นมา ลิงกังเต้นสะกุณาออกบินแส่ว มีทั้งแหลวบ่างบี่หนีพ้นบ่อนนอน ท่านเอย องค์เถรเฒ่าเตรียมโตออกหย่าง เดินดุ่งดั้นเดียวแท้ผ่าไพร
บ่มีไผเป็นเพื่อนคนเดียวเด็ดเดี่ยว เถรก็เอาพระธรรมสู่นำทางดั้น หลายวันได้กัมมัฎฐานเดินป่า ได้สิบหกขวบมื้อเถิงเจ้าหน่อพุทธโธ มองเห็นพุ้นเชตวันวัดใหญ่ บ่ได้ช้ากะเดินดั้นดุ่งเถิง เถรก็หยับเข้าไกล้ประฌมนิ้วก้มขาบ
แทบบาทเจ้าองค์ล้ำหน่อพระธรรม แต่นั้นองค์พุทโธเจ้าเห็นเถรไปฮอด พระก็เลยพากย์ถ้อยเถรเฒ่าท่านพราหมณ์ มาดีฤาเถรเฒ่าเถราตนลูกเฮาเอย ท่านนั้นเป็นลูกศิษย์ผู้ต้นเทียมข้างแห่งเฮาแท้แหล่ว อันว่าเมืองทางพุ้นยังอุดมสุขยิ่งจริงลือ หรือว่ายังเดือดฮ้อนคือแท้ดังหลัง แต่นั้นเถรตอบถ้อยฮับพากย์องค์พุทโธ ยอมือยกใส่หัววอนไหว้ ภันเตข้าไหว้เจ้าองค์พุทโธล้นกระหม่อม อันว่าโภยภัยสังกะบ่มีมาใกล้ นับแต่คนมาเข้าถือคุณพุทธบาท อันว่าเมืองและบ้านบ่มีฮ้อนอยู่สบาย นั้นแหล่ว เดียวนี้ฝูงหมู่เสนาพร้อมพลเมืองพวกไพร่ ว่าอยากปลงลงไว้ศีลแก้วแห่งพระองค์ ว่าอยากปลงศิลไว้ถือผีเป็นที่เพิ่ง เอาคุณพ่อแม่มาหุ้มเกล้าฮักษามั่นอยู่ดี ก็เพื่อบารมีแก้วทรงธรรมมั่นแก่น เห็นที่เพียรบ่ได้ขันติน้อยเหงี่ยงบ่เถิง ทำจังใดจั่งสิมีสุขล้นกรุณาผายโผด ฝูงข้าอกยากเยื้อนสิปลงไว้ที่ควร ไผ่บ่ทนทานได้โฮยแฮงอิดอ่อน แล้วจึงใช้ผู้เข้าเทียวดั้นดุ่งมานี่แหล่ว คันจักพากันเข้ามาประณมทูลเกษพระองค์นั้น ก็หากทางยากฮ้ายเหวห้วยฮ่อมผาพระเอย คันว่าสิพากันลาศิลแก้ว มงคลธรรมบ่ทูลบาทพระองค์นั้น ก็จักเป็นความโลภเลี้ยวตั๋วเจ้าหน่อพุทโธ เจ้าเอย แต่นั้นองค์พุทโธเจ้าหลิงโลกกตัญญู คือสิเป็นองค์หนักยากกะใจคนแท้ อันแต่ในแดนด้าวขงชมพูแดนต่ำมนุษย์โลกเฮานี้ บ่มีไผสิแก่นมั่นฮักษาไว้แน่นหนา คันว่าเฮาสิเอาเขาให้ถึงครองธรรมดวงฮุ่ง ให้พ้นทุกข์สู่ชั้นชมพูพื้นแว่นแยง อันว่าใจคนนั้นบ่ปุนปานเสมอภาค กันแหล่ว ย่านแต่เขาฮักบ่กุ้มใจสิเศร้าหม่นหมอง บ่อย่าแหล่ว บัดนี้ควรที่อนุญาตให้เขาลาธรรมอันประเสริฐ ศิลแปดวางใส่เกล้าปลงไว้บ่อนดีชอบแหล่ว ฮักษาคุณธรรมได้พอปานกลางส่ำหนึ่งจริงเทอญ คันว่าใจคนบ่เที่ยงหมั่นฮักษาน้อยให้ค่อยเพียร อันว่าศาสนาในห้องครองสงฆ์สองอยางนี่แหล่ว ควรวิจารณ์ละให้เขาน้อมค่อยเพียรเบิ่งท่อน ค่อมว่าพระกล่าวแล้วจึงจาต่อมหาเถร ดูรามหาเถรเฒ่าจงฟังเฮาตามฮีต อันว่าพระธรรมนี่ล่ำประเสริฐยิ่งโลกาแท้ดายจงค่อยว้างใจคึดค่อยฟังเฮาต้าน คือว่าปาณานั้นบ่ให้..่ามวลหมู่ชีวิต อทินนาบ่ได้ลักโลภของเขาแท้ กาเมบ่ให้หาเสพเล่นกามคุณผิดฮีต เจ้าของมีอย่าไกล้ให้หนีเว้นหลีกไกล อันว่ามุสานั้นคำจาอย่าตั๋วหล่าย คำสัจจะมีเทียงมั่นระวังไว้ใส่ใจ โตทีห้าคือสุราปัญหาใหญ่ ฮอดเมรัยอย่าได้ไกล้มวลนี้สิบ่ดี เสียสติจริงแท้กรรมเวรบ่ได้ปล่อย ความถ่อยฮ้ายสิไหลเข้าสู่ตัว ข้อหกนั้นอย่าสิกินยามบ่าย คันแม่นเจ้าละได้เวรฮ้ายสิบ่มา ข้อเจ็ดนั้นบ่ให้เริงรำขับเสพ กับทั้งบ่ให้เหน็บดอกไม้ทาคู่แก่นจันทน์ ข้อแปดนั้นท่านบ่ให้นอนที่นอนสูง เกรงจักตกลงมาปวดคีงเจ็บเนื้อ อันว่าตาของเจ้าอย่าเหลียวแนมแนวบ่แมน ของจบงามเจ้าอย่าเอื้อเอามาเข้าใส่ใจ อันว่าหูของเจ้าอย่ายินดีเสียงว่าม่วน เสียงขับเสพจงละเว้นหนีถ่อนอย่าฟัง อันว่าดังของเจ้าอย่าหวังดมแต่หอมหึ่น ทั้งของเหม็นล่วงเขาดังเจ้าอย่าสิเอา อันว่าซิวหาลิ้นรักษาดีได้ถ้วนถี่ หวานขมและส้มมวลนี้อย่าได้ถือ อันว่ากายาเจ้ายังอ่อนกุมาร คันเมื่อเห็นนารีหนุ่มคนองนางย่อง อย่าได้เอาถือมั่นสังขารมันบ่เที่ยง ให้เจ้าปะละไว้ของนั้นบ่แน่นอนท่านเอย มือของเจ้าอย่าได้ไปแตะต้องของอันใด๋ในโลก มนุษย์สัตว์และต้นไม้ให้ไลถิ่มอย่าสิเอา จับบายเจ้าหญิงชายให้หนีหลีก ทั้งหมู่แมงมดน้อยตนเจ้าอย่ากระทำ เจ้าอย่าได้ประมาทแท้ขันติมีให้จำจือความโลภโกรธหลงหมู่นั้นให้ไลถิ่มละเสีย อย่าได้คึดสิ่งฮ้ายปอง..่าเผินผู้ใด๋ อย่าไปคึดอยากได้เงินคำของท่าน บุตรธิดาเผิ่นอย่าไกล้จำไว้อย่าสิลืม อุเบกขาให้ไมตรีติดต่อ กรุณาจงอย่าได้หวังฮ้ายต่อไผ เมตตานั่นมีความแพงทุกสิ่ง อันว่าสัตว์อยุ่ใต้หลุ่มฟ้ากะแพงไว้ดังกัน อย่าได้ทำลายม้างปาปังมันบาป นีรพานตั้งต่อไว้เด้อท่านอย่าสิไล คันว่าคนจักมาปอง..่าสัตว์กินอย่าย่ายหย่อนสั่งถ่อน เฮ็ดคือหูบ่ฮู้ตาเจ้าบ่เห็น อันว่าความตายนี้อย่าเกรงกลัวสักสะหน่อย แม่นว่าเจ็บป่วยไขให้เซาถ่อยอย่าปิ่นปัว อย่าได้หาหมอแก้ยาดีมาใส่ ทางหมอบ่ให้เว้าเถิงเท่าฮอดตายท่ายเอย อันนี้ชื่อว่าวิรัติเจตนาแท้เฮาพระองค์เป็นที่เพิ่ง เถรเอย คำสอนเทศนาไว้องค์พระธรรมล้ำยิ่งเถรเอย ศาสนาอยู่ตนลือล้ำประเสรฺฐดี เถรสิเอาใจเข้าดวงธรรมอันล้ำยิ่งจริงลือ แล้วจั่งเมือบอกส่ำเชื้อชาวบ้านฝ่ายนคร แต่นั้นเถรก็ถวยพรน้อมองค์พุทโธต้านต่อ เห็นป่าไม้ต้นหน้าแห่งหนาแท้แหล่ว อันว่าชาวเมืองพุ้นปวงประชาพวกไพร่ ย่านแต่ไปบ่ได้ภายหน้าหากสิเสียแท้แหล่ว บัดนี้ข้าน้อยขอให้มหาคุณเจ้ากรุณาผายเผื่อ ข้าน้อยขอรับไว้พอปานกลางสักสะหน่อยจริงแหล่ว แต่นั้นองค์พุทโธเจ้าเทศสอนสั่ง กัมมัฎฐานเที่ยงแท้เถรเฒ่าให้ค่อยฟังหั่นถ่อน พระก็สอนสั่งให้เถรจื่อจำเอา ในมัชฌิมนิกายยอดพระธรรมเอาอ้าง สามสิบสองสร้อยสายคำเอามาอ่าน ทั้งมหาเถรและพระเณรหนุ่มเหน่าตนเจ้าให้ค่อยฟัง หั่นถ่อน คันเจ้าคือคุณแก้วให้จำเอาอย่าประมาทเถรเอย คันว่าถือเอาแล้วฮักษาได้นั้นแห่งดี อันว่าใจของเจ้าอย่าหลงลืมคึดแนวต่าง อย่าได้คึดสิ่งฮ้ายฟัน..่าด่าตี อันว่าถือธรรมแล้วทำตามจั่งได้เพิ่ง ผีสางบ่ให้ป้อยมันสิใช้ผูกเวร ทั้งฝนลมบ่ให้ป้อยเทวดาบ่ให้ด่า พ่อแม่ตายายคันเผิ่นฮ้ายอย่าคืนถ้อยตอบความท่านเอย อ้ายและน้องอย่าได้เครียดซังกัน อย่าได้จาคำแข็งด่าเลวกันแท้ อ้ายและน้องให้เจ้าค่อยนำกัน เป็นหรือตายให้ช่วยชูกันไว้ แพงกันไว้เจ็บเป็นให้ฮีบช่วย อย่าได้คึดโลภเลี้ยวซังแท้แก่กัน
(คำสอนห้ามด่าและให้หาฤกษ์ยามทำมงคล)
อันหนึ่งอย่าได้ทำเคียดค้อยป้อยด่ามันคะลำ แนวเข็ดขวางอย่าได้ทำกันแท้ คันจักทำอันใด๋นั้นให้หายามมื้อปลอด แม่นว่าวันอมุตตโชคแท้ดีแล้วก็จั่งทำ ให้เจ้าเว้นวันหล่มสูญเสียทุกอย่าง อันธพาลเรื่องฮ้ายให้หนีเว้นหลีกไกลท่านเอย ให้เฮ็ดตามฮีตเบื้องครองเค้าเก่าเฮา คันสิไปทำสร้างแนวใด๋กะตามช่าง แหม่นสิตัดต้นไม้ทำสร้างเฮ็ดเฮือน จงให้หวนหาแท้วันดีมื้อปลอด ท่านเอย ให้ถือชัยยะโชคแท้เด้อเจ้าจั่งให้เอา กับทั้งผัวเมียพร้อมเอากันเป็นคู่ให้ดีนั้น คันวันใด๋บ่อเป็นสูญแสดฮ้ายบ่อพานหล่มจั่งขืน อันหนึ่งนั้นให้เลือกเพ้นแนวหน่อวงศา อย่าให้เอากันไวฮ่วมเฮียงชมช้อน อันหนึ่งคนตายนั้นบ่อมีควรเอาไว้ ควรไวให้เผาจูดฝังมิดเมี้ยนสาแหล่วจั่งสิดี ทำบุญให้สังฆทานนำส่ง เฮ็ดให้มันถืกต้องดั่งเฮาต้านเทศนา
(ห้าม..่างัวควายทำบุญ)
อันหนึ่งอย่าได้เอางัวควาย..่าทำบุญมันบาป อย่าซิได้ปากฮ้ายความเว้าใส่มัน ให้หยาดน้ำใช้หมู่มวลสัตว์ วิงวอนเถิงพ่อพระอินทร์เทิงฟ้า อันหนึ่งเอาผีเชื้อตายายพ่อแม่ มาฮ่วมไว้แนวนั้นอย่าสิเอา อันหนึ่งเจ็บป่วยไข้เยายาให้ปัวปิ่น เอาหมอมาไล่คิ้วลงเลขหายาม ให้นับถือเขาแท้อย่ามีความหมิ่นประมาทจิงเทอญ อย่าสิได้ว่าบ่อเข็ดบ่อคิ้วคำนี้อย่าสิจา ท่านท่อน เฮาขอเทศนาให้เถรฟังจักสะหน่อย คันสิเว้าเพี้ยนๆกะยังเยื้อนชั่วไกล อันนี้ชื่อวิรุฬโหวินะมุสาวาพระหมณอุสาสนัง สาสะนาพระกล่าวไว้เป็นที่ตอนสอง คันว่าไผถือตามปฎิบัติดีล้ำ ผู้ใด๋ถือนี้ได้แล้วภายหน้าเล่าลืม เห็นที่เที่ยวส่วงใช้ส่งสารบ่ม้มฝั่น นับแต่มื้อสิลงหม้อแผ่นแดง คันสิขันเอาได้เร็วไวให้ฮีบว่าเถรเอย คันสิฮับเอาหกอยางนี้เชิญถ่อนให้ว่ามา
(เถรรับคำสอนเรื่องประเพณีจากพระพุทธเจ้า)
แต่นั้นเถรก็ประณมมือไหว้ทูลองค์พระบาท คันแม่นพระอนุญาตให้ทางนั้นสิบ่ขีนพระเอย อันว่าภาษาเชื้อชาวนครฝูงไพร่ ปฎิบัติส่ำนั้นสิพอได้ทสู่คนดอกหนา แต่นั้นเถรก็ยอมือน้อมจอมเอกมหาคุณ ขอให้อักษรเขียนใส่ใบลานได้ หลอนว่าไปคราวหน้าสิหลงลืมดายเปล่า ย่านคนเฮาละเว้นหลงฮู้ฮีตคร้อง
(เริ่มบัญญัติประเพณี)
แต่นั้นพระบาทเจ้าหลิงโลกบารมี แล้วจั่งลงบัญชีใส่ลานคำไว้ ก็จั่งเอาคำเว้าองค์พุทโธต้านสั่ง ให้เมือสอนส่ำเชื้อชุมพูก้ำฝ่ายนคร จงเอาคำเฮาต้านเทศนาสอนสั่งมานี้ เฮ็ดอันใด๋ให้ถืกต้องมวลพร้อมสู่ประการ แต่นั้เถรก็หับสู่ข้อขานว่าโดยๆ ข้าน้อยจักอาสาใช้คำสอนของพระบาท นำไปสอนสั่งให้เขาพุ้นสู่คนพระเอย แต่นั้นองค์พุทโธเจ้าหลิงโลกโลกีย์ เห็นที่คนในชุมพูบ่เที่ยงธรรมภายช้อย พระจึงเชิญมาพร้อมเทวดาทุกหมู่ ทุกทิศาหลั่งเข้ามาน้อมหน่อพุทโธ อินทร์พรหมพร้อมทั้งอิสูรย์ทุกแห่ง ยมราชพร่ำพร้อมนางน้อยเมขลา องค์พุทโธเจ้าเตินป่าวประชุมกัน กัสสะปะพร้อมอานนท์พร้อมพร่ำ กับทั้งจันทฤกษ์ย้ายสุริยะคลาสทั้งหลาย จันโทจรดุ่งเดินมาพร้อม ราหูท้าวนารายณ์มหาราช นางนารถน้อยกะมาพร้อมสี่พระองค์ สุจิตตาพร้อมสุนันทาพร้อมพร่ำ สุชาดาสุธัมมาพร่ำพร้อมเฮียงหน้าอยู่สลอน แต่นั้นสัพพัญญูเจ้าเผยคดีต้านกล่าว ว่าอินทณ์พรหมเทวดาทุกเขตด้าวฟังไว้สู่พระองค์ พระกะโอวาสต้านฝูงหมู่เทวดา ท่านจงจำคำสอนแห่งเฮาเอาไว้ อันว่าชุมพูพื้นทั้งหลายทุกหมู่ คันหากบ่อเที่ยงหมั่นคงสิได้หมู่เวร หั้นแหล่ว
(พระพุทธเจ้าแจ้งต่อมวลทวยเทพ)
บัดนี้ยังมีมหาเถรเฒ่ากัมมัฏฐานดั้นดุ่งมาแหล่ว จากนครชมพูมาฮ่ำเฮียนความฮู้ ท่านสิเอาไปสอนให้ฝูงคนใจบาปภายพุ้น คันว่าไผยังหยาบช้าบ่อฟังถ้อยกล่าวสอน มันสิมีกรรมต้องสนองนำบ่อเว้นห่างท่านเอย คันไผยังเคียดคล้อยทั้งด่าโมโห บ่ทำตามคำสอนถืกเวรแสนฮ้าย สูจงนำช่วยเจ้าเถรเฒ่าสั่งสอนแด่ถ่อน (เทพเจ้าแต่งเวรให้คนชั่วและแต่งบุญให้คนดี)
แต่นั้นอินทร์พรหมพร้อมเทวดาทุกหมู่ ยอนบน้อมนำเจ้าสู่ประการ ว่าฝูงข้าจักแนมนำเจ้ามหาเถรเยี่ยมช่อย ไผบ่อเชื่อเถรผู้นี้ฝงข้าสิแต่งเวร เขาก็สาธุการด้วยโดยคำพุทธบาท ว่าคันว่าไผบริสุทธิ์เที่ยงแท้ฝูงข้านี้สิโผดผาย พระเอย คันว่าแล้วเขาลาสู๋แดนสวรรค์ ยมภิบาลกะลาลงสู่อเวจีพุ้น ตาคอยจ้องมองหาผู้ทำบาป จดใส่ไว้ในปื้มบ่ให้ลืม ยังแต่ององค์เจ้ามหาเถรกับพระบาท เถรก็ก้มขาบไหว้ลาเจ้าต่าวคืน
(พระพุทธเจ้าสั่งความ)
แต่นั้นองค์พุทโธเจ้าอวยพรต้านสั่ง ให้เจ้ากลับต่าวบ้านดีถ่อนท่านเถรข่อยเอย ให้เมือสอนชาวเชื้อเมืองนครทุกหมู่จริงเทอญ ฝูงหมู่ชาวมนุษย์เชื้อให้เขาตั้งต่อท่านแน่ถ่อน อันที่เฮาเอาต้านเทศนาสอนสั่ง ให้เขาจำจื่อไว้ภายหน้าให้แต่งตามนั้นเด้อ คั่นแม่นไผคะลำได้นานไปจักเฮืองฮุ่งท่านเอย อันว่าเมืองและบ้านเจริญแท้ดังประสงค์

(ถือจริงแต่บ่คะลำมันบ่ดี)
คั่นแม่นถือบ่มีแนวคะลำได้แสนสิดีกะเป็นชั่ว ให้ไปไขบอกแจ้งเขานั่นสู่คน อันหนึ่งตนโตเจ้ามหาเถรผู้ประเสริฐ อย่าได้ทำบาปฮ้ายภายหน้าสิบ่ดี อย่าได้ทำผิดแท้ครองธรรมอันประเสริฐเถรเอย คั่นแม่นผิดฮีตข้อภายหน้าสิเสื่อมสูญ กลับทั้งชาวชนเชื้อประชากรพวกไพร่ ให้เขาถืออย่าละเว้นเวรนั้นสิบ่มีแท้แหล่ว อันว่าครองธรรมนี้เป็นของดีอันประเสริฐ คันฮักษาบ่ได้ไปหน้าสิเสื่องลงท่านเอย พระก็เทเทศให้สอนเถรเหมิดสู่อย่าง เถรก็ทูลลาเจ้าจอมธรรมพุทธบาท เอาหนังสือที่เผิ่นให้เก็บไว้ไส่ถง

(มหาเถรทูลลาพระพุทธเจ้ากลับ)
เถรก็เข้าป้าไม้กลับต่าวคืนนคร คนเดียวจรป่าพนอมแนวไม้ ในไพรกว้างดงหลวงเลยล่วง ลัดป่าไม้ไพรกว้างผู้เดียว เหลียวเห็นผาตันหน้าทั้งพฤกษาเขาชะอุ่ม ฟังเสียงชุมนกนั้นขันฮ้องก่องคอ เถรก็ยอขาก้าวบ่มีทางเดินป่า ไปตามบ๋าป่าไม้หลายมื้อพักเซา พอค่ำแล้วนอนอยู่ในคอย ภาวนานำหน่อพระธรรมจำไว้ เถิงยามเช้าเถรเลยออกย่าง ลัดป่าไม้ทางบ้านแห่งไกลแท้แหล่ว

(เมืองจันทคาม)
บัดนี้จักกล่าวเถิงเมืองกว้างใหญ่เรียกชื่อจันทคามก่อนแหล่ว มีพระยาสุรินทะะจักรอยู่เสวยเมืองนั้น พระก็ทรงเมืองสร้างครองนครตุ้มไพร่ ท..พิธราชธรรมบ่ยึดมั่นบ้านเมืองกะหม่นหมอง ครองกษัตริย์ตาเจ้าบ่เอามาสืบต่อ ผิดศีลธรรมอยู่เรื่อยครองเจ้าบ่ฮ่ำเพิง เมืองเลยสูญเสียเศร้าประชาชนก็หม่นหมอง เกิดเดือดฮ้อนไฟไหม้กะบ่ปานแท้แหล่ว
(มหาเถรโปรดชาวบ้าน)
พอเมื่อมหาเถรเฒ่าเดินทางมาฮอด ลัดล่วงล้ำไปเข้าสู่นคร คนกะไหลมาเฝ้าชุมแชวแน่นอั่ง พากันนบน้อมไหว้เถรเจ้าเหล่าถาม เจ้าผู้มาทางนี้แดนใดเดินประเทศ มานี้ ท่านจักมาโปรดให้ฝูงข้าอย่างใดท่านเอย บัดนี้ในนครกว้างประชากรเดือดฮ้อนใหญ่ ขอให้เถรท่านเฒ่าเซาแก้ให้ชุมเย็นแน่ท่อน แต่นั้นเถรกะเลยจาต้านขานคำจาบอก ว่าเฮาได้มาแต่พุ้นถวยน้อมหน่อพุทโธ องค์พระพุทธเจ้าจอมโลกนาโถ เฮาเฮียนจบสู่แนวธรรมพระเจ้า เฮาจั่งหวังมาพี้เอาคำสอนมาเผยแผ่ หวังให้พวกพี่น้องหายฮ้อนอยู่เย็นท่านเอย แต่นั้นเขาก็วอนวานไหว้มหาเถรให้เซาก่อน หยุดอยู่ยั้งนครนี้อย่าหนีท่านเอย ขอให้กูณาข้าประชากรสาก่อน บ้านเมืองเกิดเดือดฮ้อนขอท่านอย่าผ่านหนี ฝูงหมู่ข้าทวยราชทั้งมวล สิไปยอมือนบกราบทูลพระยาเจ้า ให้ท่านมาประนมไหว้มหาเถรผู้ประเสริฐ เขาก็ไปฝั่งฟ้าวหาท้าวหน่อพระยา พอแต่เถิงหอห้องปรางทองลัดใส่ ท้องพระโรงบ่อช้าประณมนิ้วใส่เศียร ก้มขาบไหว้ทูลข่าวแถลงไข จาตามกาลสู่แนวไขแจ้ง ทูลพระองค์เจ้าราชามหาราช เบิ๊ดสู่เรื่องไขแจ้งต่อพระองค์
(พระราชาถือศีลธรรม)
แต่นั้นพระบาทเจ้าผู้ครองราชมณเทียร คันได้ฟังคำไขจากเสนาท้าว พระก็ยินดีด้วยไววาเสด็จด่วน ไปสู่ห้องเถรเจ้าผู้ล่วงมา พระก็ถือขันห้ามาลาเทียนธูป ลัดใส่คุ้มมวลพร้อมสู่คน เสนาพร้องรวมกันแหแห่น ก็จึงไปถึงท่านกัมมัฏฐานเถรแก่ ปบแหว่เข้าประณมน้อมกราบถาม ว่า อันว่าเมืองของข้าจันทคามบ่อเฮืองฮุ่ง จักว่าเป็นเหตุฮ้อนประการแท้สิ่งใดท่านเอย ขอจงกูณาด้วยเทศนาผายโผดแน่ท่อน บ้านเมืองเกิดเดือดฮ้อนชาวเชื่อบ่อเจริญ
(มหาเถรบอกความผิด)
แต่นั้นมหาเถรเจ้าเลยจาไขต่อ เป็นนำเฮ็ดบ่ถืกข้อพระธรรมเจ้าสั่งสอน กับทั้งความผิดนั้นทำกันผิดฮีต พระยาเฮ็ดบ่ถืกต้องครองเค้าเก่ามา พระหากไลลาถิ่มศีลธรรมป๋าปล่อย มันจั่งเกิดเดือดฮ้อนบ้านเมืองสิจุ่มจม ท่านเอย เถรเลยไขสอนให้องค์พระยาให้จำจื่อ คันแม่นเฮ็ดถืกข้อบ้านเมืองสิฮุ่งเฮื้อง ท่านเอย ขอให้ฟังคำต้านเฮาสิเทศนาโผด พากันจำจื่อไว้ไปหน้าสิฮุ่งเฮือง
(แนะวิธีทำกับคนตาย)
คือคนตายเป็นผีนั้นให้ทำตามฮีตฮ่อง แนวผีตายบ่ชอบนั้นอย่าเอาไว้ขวบคืน คันไผตายตกน้ำให้ทำตามครองฮีต เผิ่นให้เฮาหัวขมิ้นฝนทาให้ทั่ว ………………………..
…………………….. ยุติกาคำเว้านิทานธรรมไว้สาก่อน ทางหน้ายังต่อท้ายอย่าเตียนข้าผู้เขียน ก่อนอื่นนั้นผมก็คึดใคร่ได้หวังประโยชน์ทางดี ผมจึงมีความคิดต่อเติมโบราณไว้ ผมจึงไขตามเรื่องนิทานเดิมแต่เก่า หากว่าผิดพลาดพลั้งฟังแล้วอย่าเตียน บ่แม่นคิดอวดโอ้อ้างว่าโตดีดอกนา ผมหากมีปัญญาย่อมเยายังน้อย ก็จึงกอยใจตั้งเขียนไปตามเรือง หากว่าผิดพลาดพลั้งฟังแล้วอย่ากล่าวขวัญท่านเอย บอนใด๋ผิดพลาดพลั้งบั้นบอนกลอนนิทาน ขออย่ามีความเค็มด่าไปตามก้น ขอจงโมทนาน้อมหวังเอาบุญเป็นใหญ่ อย่าสิฟ้าวเครียดแค้นชังข้าผู้เขียน แต่ถ่อน หากว่าบกบางข้อคำจาว่าบ่ม่วน จงได้ติดต่อแต้มเติมให้ม่วนหูแด่ถ่อน อันหนึ่งนั้นคันแม่นติดตามข้อของนิทานมันบ่ค่อง ล.ป. ขอให้พี่น้องค่อยแก้ให้ค่องใจ อันหนึ่งบอนใด๋ผิดพลาดพลั้งบทบาทคำสอนก็ดี ขออย่าจำเอาไว้ให้ไลหนีปะปล่อย คำใดเตาะต่อยต้องใจนั้น จึงค่อยเอานั้นท่อน ……………ทั้งฝุ่นผงดินใส่พร้อมผสมเข้าใส่กัน แล้วจั่งเอาทาไว้ตามโตให้เจ็ดเทื่อ ทั้งลูบลงและลูบขึ้นให้เต็มแท้ทั่วโต คันไผตายมีแนวต้องมีสัตว์ขบคาบ ให้เอาน้ำอุ่นล้างดีแล้วกะจั่งเผานั้นท่อน คันไผตายตกต้นไม้ฟังเด้อเฮาสิบอก ให้เอาผ้าขาวนุ่งห่มให้..พนั้นกะจั่งควร แล้วให้พากันข่วมสามทีสาก่อน จั่งให้ฝังมอดเมี้ยนอย่าป๋าให้ขวบคืน อันว่าตายสามประการนี้ให้ทำตามคือว่ามานี้ คันบ่อเฮ็ดอย่างนี้เมืองบ้านบ่อเจริญ กับทั้งบ่อให้นิมนต์เจ้าพระเณรมาสวดมาติกานั้น ควรมีการละเว้นเอาไว้เทื่อหลัง สามปีได้จั่งทำบุญทานแจก คันไผตายแขวนคอห้อยปัจจุบันท่านให้บอก คนผู้ตายจั่งชี้บ่อควรให้จูดเผา กับทั้งท่านบ่อให้ฝังนอนคือหมู่ ให้เอาไม้วัดพื้นตีนเท้าฮอดหัว ขุดทางตั้งฝังทางยืนมันจั่งถืก อย่าสิฝังหล่องหง่องนอนนั้นบ่อถืกครอง หน้า..พนั้นให้หันไปตะวันออก เอาเผือกมันยายในหลุมฝังบ่อให้นั่ง เฮ็ดสามฮอบจั่งเมี้ยนฝังไว้ในห้องแผ่นดิน แล้วก็ให้กล่าวเว้าจาต่อยามฝัง ว่า”ฝนตกล้นชลธารไหลล่อง ให้นำไปป่องท้างทางน้ำล่องไหล”พุ้นเด้อ บ่อควรเอาเผาเมี้ยนผิดครองผิดฮีต คันบ่อเฮ็ดอย่างนี้ให้กาแฮ้งส่งสะการ ท่านเอย คันผู้ใด๋ตายฟ้าผ่านั้นหากผิดแปลกการตาย บ่อว่าหญิงหรือชายให้ค่อยฟังคำต้าน ให้พากันเอาน้ำอุ่นล้างจั่งเอาใส่ในโลง ให้พากันเอาไปฝังห่างไลไกลพุ้น อย่าได้เอามาใกล้เมมผีนำหมู่ บ่อให้ฮ่วมป่าช้าชาวบ้านหมู่ผี กับอย่าเททานให้อันใดจักอย่าง พระมาติกากะบ่อให้ไปเมี้ยนส่งสะการ สามปีได้จั่งเททอดทานหา มาติกาบังสุกุลเทื่อลุนภายหน้า ขอให้จำเอาถ่อนตามเทศนาบอก พระยาเอย คันบ่อเฮ็ดอย่างนี้เมืองบ้านบ่ออยู่เย็น

Posted on 24/10/2012, in ไม่มีหมวดหมู่. Bookmark the permalink. ใส่ความเห็น.

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

%d bloggers like this: